OPORTÜNİZM

 

Ocak ve Şubat sayılarımızda Marksizm kavramını ele almıştık. Kısaca Marksizm’in içeriği ve tarihsel gelişimi üzerinde durduk, oluşturulduğu çağda süreç içerisinde diğer sosyalist akımlar içerisinde nasıl sivrildiğini ve gelinen yerde sosyalizmle eş anlamlı hale gelip otoritesini kanıtladığını ortaya koymaya çalıştık. Bu sayımızdan itibaren de Marksist ideolojiyi tahrif etmeye çalışan kimi belli başlı akımları ele alacağız. İlk olarak oportünizm kavramını irdelemeye çalışacağız.

Marksizm, sosyalizmi bilimsel temellere oturtmuş bu nedenle de sosyalizm adına savunulan diğer akımlar karşısında sarsılmaz bir üstünlük kazanmıştır. Marksizm’in bu yükselişinin durdurulamadığı ve üstünlüğünün kabul edilmek zorunda kalındığı noktadan itibaren Marksist ideolojiye zarar vermek, içini boşaltarak tahrif etmeye çalışılmakta gecikilmedi. Bu yönlü tahrif çalışmaları açıktan Marksizm’e karşı değil, tersine Marksizm ve sosyalizm adına icra ediliyordu.  Bu nedenle açıkça karşı safta yer alıp saldıran gericiliğe nazaran çok daha tehlikeli bir konumda duruyorlardı.

Sözde Marksizm adına hareket eden özde ise Marksizm’i hedef alan akımlardan ilki oportünizm akımıdır. İlk olarak 1800’lü yıllarda kullanılmaya başlanan bu kavramın kelime anlamı fırsatçılıktır. Oportünizm, anın şartlarını kendine yontmanın, o günün çıkarı neyi gerektiriyorsa onu yapmanın dolayısıyla netlik ve kesinlikten kaçınmanın kaygan zemini üzerinde yükselir. Lenin, Marksizm kılığına bürünerek sinsice hareket eden bu akımın “belirsizlik, kesinlikten kaçınmak ve yakalanamaz olmakla” belirlenebileceğini söylüyor. Gerçekten de oportünizm, rüzgar nereden eserse o yöne sürüklenen bir karaktere sahiptir.

İlkesizlik bu akımın en belirleyici özelliğidir. Oportünist kişi anlık çıkarlarına göre siyasetini belirlediği için ilke tanımaz. Çünkü ilkeler, bu anlık çıkarlar konusunda bir ayak bağına dönüşür. Aynı zamanda kariyerist bir karaktere sahiptir oportünizm akımı. Mümkün olan en kestirme yoldan siyasal alanda bir kariyere erişmeye çalışır.

Oportünizm her zaman bilinçli ve belirli bir çizgi halinde gelişmez. Kimi zaman komünist hareket içerisinde bilinçsizce bir iyi niyetlilikle de ortaya çıkabilir. Engels bu konuda şunları söylüyor: “Günün anlık çıkarları uğruna büyük temel görevlerin bu unutuluşunda, sonraki sonuçlarına bakmadan anlık başarılar uğruna bu hayhuyda, hareketin geleceğinin, hareketin bugününe bu feda edilişinde “içten” olunabilir fakat bu oportünizmdir ve oportünizm olarak kalır ve “içten” oportünizm, oportünizmin en tehlikelisidir.”

Oportünizmin ideolojik temeli küçük burjuva siyasetine dayanır. Sınıfsal saflaşmada en kaypak zeminde duran küçük burjuvazi, varlığını sürdürebilmek için bir bukalemun gibi bulunduğu koşullara göre renk değiştirir ve çıkarları hangi yöndeyse oraya doğru yönelir. Sınıf atlama çabası içinde çoğunlukla büyük burjuvaziye yanaşır fakat rüzgar tersten esmeye başladığında işçi sınıfına doğru bir eğilim içerisine girer.

Oportünizm tehlikesi sosyalist hareket içinde dün olduğu gibi bugün de vardır ve mücadele edilmek zorundadır. Bu mücadelenin yöntemi Marksizm’i gerçek manasıyla kavramaya çalışıp bunun gereklerine göre bir pratik içerisinde olmak ve oportünist yaklaşımlara karşı uyanık olmaktan geçiyor.